'DEnK_A@N_JeZeLF'' VerZorging,VoeDing,ZiekTen,enZ'

Communities

ZeelandNet

'DEnK_A@N_JeZeLF'' VerZorging,VoeDing,ZiekTen,enZ'

eeN CoMMuNiTy MeT VaNaLLeS oVeR Je GeZoNDHeiD

327.538 bezoekers 79 leden Log in

1. Stress


     

 

 

 Stress

 

 

 


Wat is stress

Zonder stress geen leven, zou je kunnen zeggen. Mensen, maar ook dieren, reageren op moeilijke of spannende gebeurtenissen met een aantal lichamelijke reacties die met 'stress' worden aangeduid.

Bij stress stijgen hartslag en bloeddruk en de spijsvertering wordt stilgelegd. Het organisme maakt zich klaar voor een aanval, of het nu gaat om de gazelle die zich opmaakt voor de aanval van leeuw of de jonge ingenieur die zich mentaal voorbereidt op een lastige vergadering met zijn projectteam. Na verloop van tijd volgt op de mobilisatie-fase, een periode waarin het lichaam zich te weer stelt tegen de prikkels en vervolgens een periode van herwinnen van het evenwicht.

Dit is de ideale situatie. Wie te vaak of te lang achtereen last heeft van stress, functioneert minder goed en wordt uiteindelijk ziek.

Veel voorkomende klachten

Mensen hebben maar ten dele invloed op de last die ze van stress ondervinden. Nogal wat gebeurtenissen in het leven gaan buiten de directe wil om, maar veroorzaken wel veel stress, zoals bijvoorbeeld reorganisaties.

Er is bijna geen bedrijf dat niet aan het reorganiseren is, juist een reorganisatie achter de rug heeft, of een organisatieverandering op stapel heeft liggen. Tijdens zo'n stressveroorzakende gebeurtenis maakt het overigens veel uit of je één van de beslissers bent, of dat je op een plek zit zonder invloed. Invloed, inspraak of anders gezegd de mate van vrijheid die je hebt, bepaalt mede of je veel last hebt van stress. Wie meer vrijheid heeft, ervaart doorgaans minder stress.

Veel voorkomende klachten zijn:

neerslachtigheid
geïrriteerdheid
concentratiegebrek
teveel roken of drinken
zich isoleren van anderen
afnemende prestaties.

Top-stressgebeurtenissen

Hoewel de werkplek waarschijnlijk wel veel gebeurtenissen kent die stress veroorzaken, zijn extreme situaties in het privé-leven vaker verantwoordelijk voor grote stress. De psychiaters Holmes en Rahe maakten in 1967 een 'Social Readjustment Scale' waarin ze een rangorde opstelden van 43 top-stressgebeurtenissen.

Het overlijden van de partner, echtscheiding en scheiding van tafel en bed staan in deze rangorde in de top drie. Pas op nummer acht staat de eerste gebeurtenis die met het werk samenhangt: ontslag.

Iedereen weet natuurlijk uit eigen ervaring dat spanning niet altijd negatief hoeft te zijn en ook dat komt in de rangordelijst naar voren. Leuke gebeurtenissen als meer gaan verdienen en de geboorte van een kind kunnen bijvoorbeeld nogal wat stress veroorzaken.

Hieronder een rangorde van stress-veroorzakers samenhangend met werk of geld, gebaseerd op Holmes en Rahe. Ter vergelijking: ontslag wordt door mensen ongeveer half zo erg gevonden als het overlijden van de partner.

Ontslag Pensionering Belangrijke verandering op het werk Belangrijke verandering in de financiële situatie Omschakeling naar ander werk Een te hoge hypotheek Beslaglegging op geld en goed Andere verantwoordelijkheden op het werk Buitengewone persoonlijke prestaties Ruzie met de baas

Profiel van een stresslijder: uzelf

Iedereen kan aan stress lijden en u bent zelf ook een potentiële stresslijder. Wie voor het eerst leiding gaat geven, maar weinig steun of feedback ontvangt, krijgt bijvoorbeeld makkelijk last van stress.

Werkdruk is eveneens een veel voorkomende stressveroorzaker. Maar ook tegenstrijdige eisen van een chef, te weinig training en instructie of slechte relaties met collega's kunnen van uw lichaam een stressvat maken.

Wat u overkomt bepaalt echter maar voor een deel of u last heeft van stress. Van groot belang is hoe u in elkaar zit, hoe u tegen het leven aankijkt en hoe u zich gedraagt. Last hebben van stress is altijd het resultaat van een optelsom aan factoren.

Wie met stress te maken krijgt heeft grofweg twee mogelijkheden: vechten of vluchten. Vechten is vaak effectiever in de strijd tegen stress. Stressgevoelige mensen zijn meestal geen vechters. Uit onderzoek komt naar voren dat stressbestendige mensen op een positieve manier in het leven staan.

Weerstand tegen stress is groter bij mensen die:

. Vertrouwen in de eigen competentie en bijdrage
. Overtuigd zijn dat zij de omstandigheden kunnen beïnvloeden
. Verandering verkiezen boven stabiliteit
. Het bestaan als zinvol ervaren
. Optimistisch zijn

Maar het stress-onderzoek levert geen simpel plaatje of van stressveroorzakers en stressgevoelige persoonlijkheden. Uit onderzoek komt namelijk ook naar voren dat stresslijders vaak workaholic zijn en ambitieus. Macht en prestaties zijn belangrijk in hun leven. Die beschrijving pas juist bij vechters. Maar wanneer deze 'vechters' geconfronteerd worden met een partner die overlijdt of hen verlaat, kan hun leven als een kaartenhuis instorten.


Stressbanen en stressfactoren
Previous Next

Tweederde van de Nederlandse bevolking werkt in de dienstverlening en daardoor in een potentieel stressvol beroep. Werkdruk, weinig regelmogelijkheden en frequent contact met klanten/patiënten/leerlingen zijn belangrijke stressveroorzakers.

Ervaart u een grote werkdruk en hebt u weinig invloed op tempo en volgorde waarin u het werk moet doen? Dan hebt u waarschijnlijk een echte stressbaan. De combinatie hoge werklast en weinig regelmogelijkheden veroorzaakt vaak stress, zo blijkt uit onderzoek.

Stressberoepen en stressfactoren
Stressbanen zijn vaker lagere dan hogere functies. Lopende-band-werkers, telefonisten en intercedenten hebben namelijk vaak minder regelmogelijkheden in hun werk dan bijvoorbeeld managers, advocaten en medisch specialisten. Managers en professionals hebben doorgaans wel een grote werklast, maar kunnen die veel meer zelf reguleren.

Contactberoepen als verpleegkundige, leraar en baliemedewerker leveren ook veel stress op. Werken met klanten, patiënten en leerlingen is vooral slopend bij minimale personele bezetting. Bij ziekte of vrije dagen blijft het werk dan immers makkelijk liggen. Is er daarnaast weinig steun van collega's of waardering van de chef, dan ligt 'burn out' al snel op de loer. De uitputting die men bij deze vorm van werkstress voelt, maakt de werknemer (tijdelijk) arbeidsongeschikt..

Naast werkdruk, weinig regelmogelijkheden en frequent contact met klanten/patiënten/leerlingen toont onderzoek nog andere factoren aan die werkstress kunnen veroorzaken:

oninteressant werk te moeilijk werk lichamelijk te zwaar werk werken in hete, koude, tochtige of lawaaierige ruimtes vuil werk slechte relaties met collega's incompetent leiderschap chef die tegenstrijdige eisen stelt weinig inspraak gebrekkige technische uitrusting gebrek aan zelfvertrouwen ongeschiktheid voor het werk - al dan niet door te onvoldoende training werk in een bedrijf met veel interne conflicten.

 

De overwerkcultuur als risico
De bedrijfscultuur kan ook bijdragen aan stress. Een overwerkcultuur is een signaal dat de organisatie veel stress kent. Tijdelijk overwerken, bijvoorbeeld tijdens een reorganisatie is doorgaans geen probleem. Maar als overuren structureel worden, gaat de rek er gauw uit, aldus stressmanagement-trainer Theo Compernolle. Bij 'overrek' komt de werknemer snel in een vicieuze cirkel terecht. Er is minder tijd en aandacht voor het privé-leven, waardoor ook daar problemen ontstaan. Als gevolg daarvan lukt het werk weer minder goed.

Ontbreekt bij het overwerken de waardering van de chef, dan ontstaan nog makkelijker stressklachten. Steun vanuit de omgeving fungeert namelijk als een soort stress-buffer. Wie geen steun ontvangt, heeft meer last van stress. Managers doen er dus goed aan vooral bij grote werkdruk hun medewerkers te steunen. Dat levert ook financieel wat op. Stress maakt werknemers namelijk minder productief en kost het bedrijf dus geld.

De relatie overwerk en stress is niet altijd eenduidig. Een bedrijfstak met een echte overwerkcultuur als de automatiseringsbranche, staat niet bekend als leverancier van veel stressslachtoffers. Volgens Theo Compernolle komt dat onder meer omdat automatiseerders een gunstige positie hebben op de arbeidsmarkt en zich niet instellen op life time employment. Informatici zijn vaak van de generatie die regelmatig van werkgever verwacht te wisselen. Hun specifieke kennis geeft hen bovendien een machtspositie. Als het bedrijf hen niet bevalt kunnen ze makkelijk van baan veranderen, aldus Compernolle.

 

Klantvriendelijkheid als risico
Klantvriendelijkheid is van groot belang voor imago en concurrentiepositie van het bedrijf. Van werknemers wordt steeds meer klantvriendelijkheid verwacht en dat is een potentiële stressfactor. 'Vooral in de dienstensector kan klantvriendelijkheid voor werknemers erg belastend zijn als werken en rusten niet goed worden afgewisseld', stelt arbeids- en organisatiepsycholoog Sabine Geurts van de Universiteit Nijmegen.

Maar uit onderzoek van de econoom Willem Verbeke blijkt dat klantvriendelijkheid op zich géén stressfactor is.

De afwezigheid van prestatienormen is wel een stressveroorzaker. In bureaucratische bedrijven komen veel stressklachten voor bij baliemedewerkers en verkopers. Dergelijke functionarissen noemt Verbeke boundary spanners: ze staan als vertegenwoordiger van het bedrijf in frequent contact met de klant.

Stress ontstaat als 'boundary spanners' niet kunnen voldoen aan de wensen van de klant en dus niet klantgericht kúnnen zijn. Hun stress reageren ze doorgaans af op hun directe omgeving. In bureaucratische bedrijven komen interne conflicten en een verziekte sfeer daarom vaker voor. Marktgerichte bedrijven hebben daar geen tijd voor. Hun balie- en verkoopmedewerkers kunnen klantvriendelijk zijn omdat ze daarin ondersteund worden door het hele bedrijf. Het is immers in ieders belang dat een order snel verwerkt wordt, of dat een telefonische vraag een spoedige follow-up krijgt.


Flexwerkers hebben relatief veel last van stress
Uit onderzoek blijkt dat flexwerkers relatief veel last hebben van stress. Onzekere toekomstperspectieven en het ontbreken van een duidelijke dagindeling veroorzaken vaak stressklachten. De sectie arbeids- en organisatiepsychologie van de Universiteit Nijmegen start in najaar 1997 een onderzoek naar de effecten flexibele werktijden op het functioneren van werknemers.

Of werken in teams, zoals steeds meer bedrijven doen, stressverhogend is of niet, weten deskundigen nog niet. Teamwerk geeft meer regelmogelijkheden. Maar méér vrijheid om het werk zelf in te richten, leidt ook tot meer werkdruk. En werkdruk kan de stress weer verhogen. De sectie arbeids- en organisatiepsychologie van de Universiteit Nijmegen start najaar 1997 een onderzoek naar de effecten van werken in groepen op het functioneren van werknemers.


Stress aan de top
Previous Next

Hoe hoger u werkt in het bedrijf, hoe minder u doorgaans last zult hebben van stress. Op het niveau van de raad van bestuur komen stressklachten nauwelijks voor, onder het middenkader des te meer.

Vijf feiten over leiders en stress:

1. Managers zijn het meest stressbestendig

In de race naar de top krijgen de meest stressbestendige werknemers meestal de leidinggevende functies. Het zijn de snelle stijgers in het bedrijfsleven. Managers zijn vaak type-A personen: haastige, ambitieuze en betrokken werknemers. Hun onrustige levensstijl sluit goed aan bij de aard van managementwerk, zodat leidinggevenden relatief weinig last hebben van stress. Managers ervaren wel werkdruk, maar ze hebben ook veel autonomie in hun werk. Hun regelmogelijkheden maakt dat ze weinig last hebben van stress. Onder managers, maar ook bijvoorbeeld bij consultants, is stress bovendien een statussymbool, aldus psychiater en stressmanagement-trainer Theo Compernolle.

2. Middenkader is gevoeliger voor stressklachten

Het middenkader vormt een buffer tussen werkvloer en hoger management en dat is een potentieel stressvolle werkplek. Lagere leidinggevenden zorgen namelijk voor de uitvoering van strategische beslissingen die hoger in de top zijn genomen. Zij leveren de strijd met werknemers van de afdelingen. Om stress op lager leidinggevend niveau te voorkomen, doet de top er goed aan de sub-top te steunen. Wie zich gesteund weet, heeft volgens Theo Compernolle tien keer minder kans ziek te worden van stress.

3. Ondernemers zijn zéér stressbestendig

Ondernemers zijn doorgaans zéér stressbestendig. Psychoanalyticus Manfred Kets de Vries stelt dat ondernemers bovendien een grote drang tot presteren hebben en sterk gemotiveerd worden door autonomie. Maar wanneer die eigenschappen minder nodig zijn, kunnen ondernemers gemakkelijk in de problemen raken. Er zijn volgens Kets de Vries dan ook twee kritieke momenten in de loopbaan van een ondernemer:

Na onstuimige groei van het bedrijf. De persoon van de ondernemer is minder geschikt om leiding te geven aan een bedrijf dar gericht is op continïteit en stabiliteit. Bij opvolging. De ondernemer kan zijn bedrijf vaak moeilijk loslaten en brengt daarmee de toekomst van het bedrijf in gevaar.

4. Doorgedraaide managers en ondernemers zijn workaholics

Als managers en ondernemers het slachtoffer worden van stressklachten komt dat vooral omdat het workaholics zijn, die te weinig tijd nemen voor relaties en andere interesses dan werk. Doorgedraaide managers kloppen doorgaans pas aan bij een psycholoog als hun hele leven een puinhoop lijkt. Maar hun daadkrachtige aard maakt dat managers hun instorting meestal snel te boven komen. Met een paar therapeutische sessies knappen ze al op. Soms om terug te keren naar het werk. Soms ook om een heel nieuw leven of een nieuwe carrière te beginnen. Bijna alle managers fantaseren - of ze nou last hebben van stress of niet - al regelmatig over een ander leven.

5. Stress onder managers zal toenemen

Stress onder managers zal toenemen, zo verwachten sommige deskundigen, om de volgende redenen:

Onrust in het product: dienstverlening wordt belangrijker, waardoor het product van een bedrijf ongrijpbaarder is. Onrust op personeels- en organisatorisch vlak: informatietechnologie schept en vernietigt functies en vraagt organisatie-aanpassingen. Onrust op professioneel vlak: aan managers worden steeds hogere eisen gesteld. Autoritair management maakt plaats voor motiverend en voorwaardenscheppend management en dat vereist intensieve communicatie met werknemers. Managersfuncties worden daarmee steeds meer 'stressvolle' contactfuncties


Tips tegen stress
Previous Next

Favoriete tips van deskundigen voor de bestrijding van stress:

Zoek de oorzaak Ontspanningsoefeningen Sport Anders denken Anders werken Verwen uzelf Vraag steun

Zoek de oorzaak van de stress. Houdt een week lang een stress-dagboek bij. Daarin noteert u: oorzaak van de stress, signalen bij uzelf en een stress-score op een schaal van 1-10. De volgende stap is de knelpunten verminderen.

Ontspannningsoefeningen, variërend van yoga tot meditatie en massage. Spirituele centra en individuele trainers bieden cursussen aan op dit gebied.

Sport. Dat werkt niet alleen ontspannend, maar verhoogt ook de weerstand tegen stress. Bovendien verbetert twee of drie keer sporten per week uw humeur.

Verander uw manier van denken. Vrij bekend is de Rationeel Emotieve Therapie waarmee een realistischer en ontspannen kijk op de werksituatie wordt bevorderd. Diverse stress-bestrijders werken met RET.

Verander uw manier van werken, bijvoorbeeld via time-management: effectief en efficiënt tijdsgebruik. Veel genoemde suggesties:

Stel klusjes niet uit Zeg niet meteen 'ja' als iemand uw hulp vraagt Geef gemaakte fouten toe Pauzeer voldoende Stel prioriteiten Delegeer meer Plan beter

Verwen uzelf. De adviezen variëren van meer luieren tot lekker gaan winkelen of een minnaar/minnares nemen. Uzelf of uw gestresste collega kunt u verrassen met een anti-stress cadeau als thee, massageballetjes badolie, ruisende zeeën of dolfijn-geluiden op cd's, wierook te koop in New Age- of reformwinkels.

Vraag steun. Van uw chef, collega's of bedrijfsarts op uw werk of van professionele stress-bestrijders.


Tips voor managers met gestresste werknemers
Previous Next

Tips voor managers om stress bij werknemers te voorkomen

Zorg voor voldoende kennis en vaardigheden bij uw werknemers Zorg voor sport/ontspanningsmogelijkheden op het werk Doe aan time-management Geef steun in de vorm van waardering en persoonlijk contact Doseer de eisen aan werknemers Breng stressrisico's in afdeling of bedrijf in kaart en onderneem zo nodig stappen

Vrouwen en stress Next

Vrouwen bevinden zich in stressvollere posities dan mannen. Toch blijkt uit onderzoek dat werk bij mannen en vrouwen ongeveer dezelfde hoeveelheid spanningen veroorzaakt.

Ondanks de objectief stressvollere positie van vrouwen en hun vaak dubbele taakbelasting zijn vrouwen tevredener met hun werk dan mannen. Vrouwen blijken in het algemeen gelukkiger te zijn dan mannen, volgens het CBS. Kinderen vormen echter wel een aanslag op het geluk en de gezondheid van vrouwen. Een hoge opleiding krikt het geluksgevoel van werkende moeders weer een beetje op: hoe meer vrouwen geleerd hebben, hoe gelukkiger ze zich voelen.

De stressvolle positie van vrouwen
Objectief gezien werken en bevinden vrouwen zich in posities die meer onderhevig zijn aan stress.

Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de middelste en lagere regionen van bedrijven. Daar zijn de regelmogelijkheden minder en treden dus méér stressklachten op.

Vrouwen worden niet alleen beoordeeld op hun werkkwaliteiten. Irrelevante aspecten als uiterlijk en 'vrouwelijkheid' van haar gedrag spelen ook een rol.

Met name binnen mannelijke bedrijfsculturen worden vrouwen als bedreigend ervaren.

Vrouwen besteden - ook als ze werken - veel meer tijd aan huishouden en kinderen dan mannen.


Vrouwen zijn gelukkiger met hun werk
Vrouwen zijn tevredener met hun werk dan mannen, ondanks hun positie en de dubbele taakbelasting. Kinderen vormen echter wel een aanslag op het geluk en de gezondheid van vrouwen. Werkende vrouwen met een partner maar zonder kinderen, zijn het gelukkigst, zo blijkt uit de Algemene Welbevinden Index 1996 van het CBS. Naarmate er meer kinderen worden geboren, neemt het geluksgevoel bij vrouwen af.

Vrouwen die werken èn kleine kinderen hebben, zijn bovendien vaker moe en bezoeken hun huisarts méér dan mannen en vrouwen zonder kinderen, zo laat Nivels? Nationale studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartsenpraktijk zien.

Een hoge opleiding krikt het geluksgevoel van werkende moeders weer een beetje op: hoe meer vrouwen geleerd hebben, hoe gelukkiger ze zich voelen.


Werkstress heeft bij vrouwen andere oorzaken dan bij mannen
Mannen ervaren op het werk vooral de omgang met collega?s als belastend, maar dat geldt voor vrouwen niet. Uit onderzoek komen voor vrouwen de volgende stressveroorzakers naar voren:

Tekort aan regelmogelijkheden Weinig kansen op promotie Gebrekkige aansluiting opleiding en werk Te laag salaris Te weinig communicatie op het werk Problemen met het geven van een eigen mening Gevoel buitengesloten te worden bij informele sociale gelegenheden Gebrek aan macht in de organisatie

De factoren die bij vrouwen stress veroorzaken op het werk hebben deels ook te maken met hun doorgaans lagere functies.

Het tijdschrift VB Magazine deed in 1996 een onderzoek naar stress bij vrouwen. Van de 365 vrouwelijke respondenten heeft 86 procent een hbo- of universitaire studie. Iets minder dan de helft heeft een leidinggevende functie.

De top vijf van werkstressveroorzakers uit het onderzoek:

Meer werk dan ik aankan Gebrek aan waardering Nare werksfeer Te weinig invloed/verantwoordelijkheid Nieuwe baan/werkgever

Nummer 1 in de top vijf, de werkdruk, blijkt uit onderzoek ook voor mannen een bekende stressor.


Stress bestrijden door sporten
Werkstress bij mannen resulteert vaker in een verhoogde bloeddruk. Bij gestresste vrouwen neemt echter vooral de hartslag toe. Na afloop van de werkdag daalt de bloeddruk van mannen snel. Vrouwen blijven thuis onder druk staan: hun bloeddruk daalt niet.
Ook op overwerk reageren vrouwen anders dan mannen. Bij vrouwen stijgt het adrenaline-gehalte, bij mannen niet. Een verklaring kan zijn dat vrouwen door overwerk in conflict raken met hun privé-omstandigheden: ze voelen zich schuldig dat ze te laat thuis komen. Ook uit het onderzoek onder lezers van VB Magazine blijkt dat werk méér stress oproept dan de privé-situatie.

Vrouwen bestrijden stress vooral met:

slapen beweging/sport tijd doorbrengen met partner, vrienden, kinderen zichzelf verwennen afstand nemen

Vooral sporten schijnt goed te zijn voor de gezondheid van vrouwen. Mannen daarentegen zouden beter meer kunnen luieren. Formele steun als ouderschapsverlof en kinderopvang vergroot het welzijn van de meeste moeders en helpt dus tegen stress. Ook informele steun helpt.

Vrouwen zoeken meer dan mannen steun om stress te verminderen. Dat geldt met name voor bij vrouwen in lagere functies. Steun wordt vooral gezocht bij hoger geplaatsten, collega's en de partner.

Vrouwen en stress Previous Next

Vrouwen bevinden zich in stressvollere posities dan mannen. Toch blijkt uit onderzoek dat werk bij mannen en vrouwen ongeveer dezelfde hoeveelheid spanningen veroorzaakt.

Ondanks de objectief stressvollere positie van vrouwen en hun vaak dubbele taakbelasting zijn vrouwen tevredener met hun werk dan mannen. Vrouwen blijken in het algemeen gelukkiger te zijn dan mannen, volgens het CBS. Kinderen vormen echter wel een aanslag op het geluk en de gezondheid van vrouwen. Een hoge opleiding krikt het geluksgevoel van werkende moeders weer een beetje op: hoe meer vrouwen geleerd hebben, hoe gelukkiger ze zich voelen.

 

De stressvolle positie van vrouwen
Objectief gezien werken en bevinden vrouwen zich in posities die meer onderhevig zijn aan stress.

Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de middelste en lagere regionen van bedrijven. Daar zijn de regelmogelijkheden minder en treden dus méér stressklachten op.

Vrouwen worden niet alleen beoordeeld op hun werkkwaliteiten. Irrelevante aspecten als uiterlijk en 'vrouwelijkheid' van haar gedrag spelen ook een rol.

Met name binnen mannelijke bedrijfsculturen worden vrouwen als bedreigend ervaren.

Vrouwen besteden - ook als ze werken - veel meer tijd aan huishouden en kinderen dan mannen.


Vrouwen zijn gelukkiger met hun werk
Vrouwen zijn tevredener met hun werk dan mannen, ondanks hun positie en de dubbele taakbelasting. Kinderen vormen echter wel een aanslag op het geluk en de gezondheid van vrouwen. Werkende vrouwen met een partner maar zonder kinderen, zijn het gelukkigst, zo blijkt uit de Algemene Welbevinden Index 1996 van het CBS. Naarmate er meer kinderen worden geboren, neemt het geluksgevoel bij vrouwen af.

Vrouwen die werken èn kleine kinderen hebben, zijn bovendien vaker moe en bezoeken hun huisarts méér dan mannen en vrouwen zonder kinderen, zo laat Nivels? Nationale studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartsenpraktijk zien.

Een hoge opleiding krikt het geluksgevoel van werkende moeders weer een beetje op: hoe meer vrouwen geleerd hebben, hoe gelukkiger ze zich voelen.


Werkstress heeft bij vrouwen andere oorzaken dan bij mannen
Mannen ervaren op het werk vooral de omgang met collega?s als belastend, maar dat geldt voor vrouwen niet. Uit onderzoek komen voor vrouwen de volgende stressveroorzakers naar voren:

Tekort aan regelmogelijkheden Weinig kansen op promotie Gebrekkige aansluiting opleiding en werk Te laag salaris Te weinig communicatie op het werk Problemen met het geven van een eigen mening Gevoel buitengesloten te worden bij informele sociale gelegenheden Gebrek aan macht in de organisatie

De factoren die bij vrouwen stress veroorzaken op het werk hebben deels ook te maken met hun doorgaans lagere functies.

Het tijdschrift VB Magazine deed in 1996 een onderzoek naar stress bij vrouwen. Van de 365 vrouwelijke respondenten heeft 86 procent een hbo- of universitaire studie. Iets minder dan de helft heeft een leidinggevende functie.

De top vijf van werkstressveroorzakers uit het onderzoek:

Meer werk dan ik aankan
Gebrek aan waardering
Nare werksfeer
Te weinig invloed/verantwoordelijkheid
Nieuwe baan/werkgever

Nummer 1 in de top vijf, de werkdruk, blijkt uit onderzoek ook voor mannen een bekende stressor.


Stress bestrijden door sporten
Werkstress bij mannen resulteert vaker in een verhoogde bloeddruk. Bij gestresste vrouwen neemt echter vooral de hartslag toe. Na afloop van de werkdag daalt de bloeddruk van mannen snel. Vrouwen blijven thuis onder druk staan: hun bloeddruk daalt niet.
Ook op overwerk reageren vrouwen anders dan mannen. Bij vrouwen stijgt het adrenaline-gehalte, bij mannen niet. Een verklaring kan zijn dat vrouwen door overwerk in conflict raken met hun privé-omstandigheden: ze voelen zich schuldig dat ze te laat thuis komen. Ook uit het onderzoek onder lezers van VB Magazine blijkt dat werk méér stress oproept dan de privé-situatie.

Vrouwen bestrijden stress vooral met:

slapen beweging/sport tijd doorbrengen met partner, vrienden, kinderen zichzelf verwennen afstand nemen

Vooral sporten schijnt goed te zijn voor de gezondheid van vrouwen. Mannen daarentegen zouden beter meer kunnen luieren. Formele steun als ouderschapsverlof en kinderopvang vergroot het welzijn van de meeste moeders en helpt dus tegen stress. Ook informele steun helpt.

Vrouwen zoeken meer dan mannen steun om stress te verminderen. Dat geldt met name voor bij vrouwen in lagere functies. Steun wordt vooral gezocht bij hoger geplaatsten, collega's en de partner.

  Collega?s en chefs als stressfactoren Previous Next

Last hebben van stress is in het bedrijfsleven nog vaak taboe. Toch zegt de helft van de werknemers dat hun baan veel spanning geeft.

Driekwart van de werkenden vindt dat er steeds onder tijdsdruk gewerkt moet worden. Maar liefst de helft zegt dat er nooit genoeg tijd is om het werk af te maken. De omgang met collega's, ondergeschikten en leidinggevenden, zo blijkt uit onderzoek van Diekstra e.a. (1994), is één van de centrale bronnen van stress. Bijna de helft van de werkenden heeft er last van.

Hoe gaat u om met die collega's die:

u steeds storen flauwe grappen maken over uw vrije dagen werk op u afschuiven oeverloos vergaderen hun volle overwerk-tas als statussymbool gebruiken?

Hoe gaat u om met chefs die:

u overladen met werk u tegenstrijdige opdrachten geven nooit waardering uitspreken, maar alleen kritiek geven?

De belangrijkste tips van trainers in stress-management zijn:

Maak uzelf geen slachtoffer van uw werkomgeving.
Bepaal zelf wat goed voor u is. Een goed voorbeeld van zo'n houding is minister Zalm van het ministerie van Financiën. In 1996 bekende hij tegen het feministische maandblad Opzij dat hij 'iedere avond om zes uur achter de aardappels zat.' Heel wat ambtenaren op zijn ministerie lazen het interview meesmuilend omdat velen van hen pas om zes of zeven uur het workaholics-ministeriepand verlaten. Maar in de optiek van stress-management trainers is op tijd 'nee' zeggen verstandig.

Wees open over wat u aankunt en wat niet.
Overlaadt uw chef u met werk of ondervindt u stressklachten: maak dat bespreekbaar. U bent geen supermens en het heeft dus geen zin steeds supereisen aan uzelf te stellen. Wie realistische eisen aan zichzelf stelt, maakt meer kans zijn doelen te halen. Dergelijk soort prestaties geven nieuwe energie en de kans is dus groot dat u er beter van gaat produceren.

Zeg op tijd ?nee?.
Het is geen ramp als u niet wordt uitgeroepen tot de aardigste collega van Nederland. Zeg dus op tijd 'nee', delegeer, stel prioriteiten. U bent uw eigen tijdsmanager.

Accepteer wat je niet kunt of wilt veranderen.
Wordt u vaak onderbroken in uw werk? Krijgt u meewarige blikken als u 'gewoon' om vijf uur zonder volle overwerk-tas de deur uitloopt? Is het kopieerapparaat altijd bezet of kapot net wanneer u een rapport moet reproduceren? Lopen vergaderingen altijd uit? Stap één is te proberen dingen te veranderen die u ergeren. Lukt dat niet, accepteer ze dan. Dat kan onder andere betekenen dat u uw eigen planning aanpast.

Neem ontslag.
Soms klikt het gewoon niet tussen u en de organisatie waar u werkt. U zult uzelf altijd achterna blijven hollen als u de consequentie niet accepteert. Neem ontslag en zoek een bedrijf waar u zich lekkerder voelt.

 


Onderzoek naar stress
Het ministerie van Sociale Zaken en Welzijn financiert een langlopend TNO-onderzoeksproject naar stress en fysieke belasting bij werknemers. In 1993 verscheen het eerste deel, in het najaar van 1997 verschijnt deel twee. Doel is de effectiviteit van de Arbowetswijziging van 1993 te evalueren.

Tot 2002 financiert de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) een reeks onderzoeken naar acute en langdurige vermoeidheidsverschijnselen die in arbeidssituaties ontstaan en hoe ze zijn te voorkomen. Het programma richt zich onder meer op: betekenis van pauzes, activiteiten-afwisseling en op werken onder tijdsdruk en met gebrek aan regelmogelijkheden.

Met name arbeids- en gezondheidspsychologen op diverse Nederlandse universiteiten onderzoeken stress in relatie tot werk.


Werkgevers doen weinig om stress te voorkomen
Bedrijven doen nog te weinig om stress te voorkomen, zo blijkt uit TNO-onderzoek naar werkstress en fysieke belasting uit1993. Industriële bedrijven blijken in het onderzoek de meeste stress te kennen, méér dan banken en de zakelijke dienstverlening. Grote bedrijven nemen méér maatregelen tegen stress dan kleine. De oorzaak van werkstress is volgens zowel werkgevers als werknemers vooral het hoge werktempo.

Ongeveer één op de drie bedrijven probeert werkstress te verminderen. Voorbeelden van maatregelen zijn: aanpassingen van het takenpakket, cursussen en voorlichting en aanpassing van de werkplek. Dergelijke maatregelen resulteren in ongeveer de helft van de gevallen in minder ziekteverzuim, een betere motivatie en sfeer. Bij veertig procent van de bedrijven waar maatregelen werden genomen, steeg de productiviteit.


  Neemt stress toe in de huidige maatschappij?

De stressmaatschappij
Stress veroorzaakt ongeveer de helft van de huidige arbeidsongeschiktheid in Nederland. In vergelijking met andere Europese landen heeft Nederland relatief veel arbeidsongeschikten.

Veel werknemers vinden dat het werktempo in hun baan de afgelopen jaren is toegenomen.
Volgens veel arbeids- en organisatiepsychologen zijn dat duidelijke signalen dat in onze samenleving stress toeneemt. Anderen stellen dat stress afhangt van de (werk)cultuur en de generatie waarin we verkeren.

 

 

Kenmerken van de stressmaatschappij
De noodzaak continu te presteren maakt onze samenleving steeds meer een stressmaatschappij, stelt publicist Hans Wansink
Kenmerkend voor de stressmaatschappij zijn:

Maatschappelijk succes hangt steeds minder af van afkomst en privileges en steeds meer van talent, initiatief, geluk en de sociaal-culturele omgeving (gezin en milieu). Niemand is zeker van zijn maatschappelijke positie: werknemers moeten steeds bijleren om hun positie/baan te kunnen houden. Die kwetsbaarheid genereert stress. De meeste stressklachten komen dan ook voor in de lagere regionen van de samenleving. Niet de manager met zijn overvolle agenda is het typische stress-slachtoffer, maar de werkloze zonder uitzicht op verbetering van zijn situatie. Iedereen vecht voor zijn eigen positie; maatschappelijke solidariteit is ver te zoeken. Politieke betrokkenheid is gering en mede als gevolg daarvan zijn er geen organisaties die zwakkeren (lees: slecht presterenden) beschermen. Er ontstaat een maatschappelijke tweedeling: degenen die wel succesvol zijn in de prestatiemaatschappij en degenen die niet mee kunnen komen.


Stress is cultuurgebonden
De psycholoog en onderzoeker Jacques Winnubst meent dat het wel meevalt met de stressmaatschappij. Stress is deels cultuurgebonden. Of iets als stress en daarmee als probleem wordt gedefinieerd, verschilt per samenleving en per beroep. Het vermogen om om te gaan met veranderingen en onzekerheden is groter bij de jongere generatie dan bij de oudere, voor wie life-time employment nog vanzelfsprekend was.

Bovendien wijzen economen ook op de zegeningen van de prestatiemaatschappij. Zo stelt econoom Willem Verbeke dat juist de afwezigheid van prestatienormen stressklachten veroorzaakt. Presteren maakt gelukkig. Juist in niet-marktgerichte bedrijven komt stress dan ook veel voor.


Bestrijden van stress
Of stress nu toeneemt of niet en waar het aan ligt, is dus niet zonder meer duidelijk.
Wat wel duidelijk is, is dat stress geld kost door ziekteverzuim en verlies aan productiviteit. Het ziekteverzuim alleen al kost de samenleving ongeveer 50 miljard gulden per jaar. Op een aantal manieren probeert de overheid het probleem daarom te beteugelen èn beter te begrijpen.


Bazenstress
 

Stress is niet altijd het gevolg van werkdruk
maar wordt in één op de drie gevallen veroorzaakt
door de baas. Dit is de originele
stelling van psychiater Rigo van Meer.
Hij noemt dit verschijnsel bazenstress.

Wat is bazenstress?
Bazenstress is de stress die een baas een medewerker kan bezorgen wanneer het tussen beiden niet botert. Tussen baas en werknemer bestaat een machtsrelatie, waarbij degene die stress ondervindt bijna altijd aan het kortste eind trekt. Hierdoor is deze vorm van stress bijzonder moeilijk op te lossen. Volgens pyschiater Rigo van Meer dient bazenstress dan ook niet te worden onderschat. Hij rekent het zelfs tot een vorm van post-traumatische stressstoornis (PTSS), een ziektebeeld dat tot nu toe eigenlijk alleen werd toegeschreven aan slachtoffers van ernstige geweldmisdrijven zoals verkrachtingen. Een parallel die Van Meer overigens best durft te trekken. Evenals bij verkrachtingen is bij ernstige vormen van bazenstress sprake van machtsmisbruik, waarbij een hulpeloos slachtoffer wordt vernederd en gepest. Zoiets kan leiden tot zeer ernstige trauma?s. Mensen die lijden aan bazenstress vertonen een groot aantal uiteenlopende symptomen. Algemene symptomen zijn onder andere emotionele labiliteit, concentratieproblemen en slaapproblemen. Slachtoffers hebben een gevoelsmatige afkeer van alles wat aan de oorzaak van de stress gerelateerd is. Zo gaan ze met tegenzin naar hun werk en voelen soms zelfs een fysieke weerzin bij het betreden van de werkplek. De lijder aan bazenstress voelt zich zwaar ondergewaardeerd en heeft het idee dat de baas een duidelijk negatieve uitwerking heeft op het functioneren van de afdeling of bedrijf.

Wie loopt kans op bazenstress?
Iedereen die een baas heeft kan last krijgen van bazenstress. Te vaak wordt volgens van Meer gekeken naar de persoon met de klachten en niet naar de omgeving waarin hij of zij functioneert. Toch blijken sommige mensen meer ontvankelijk voor bazenstress dan anderen. Dat komt omdat ze een aantal goede eigenschappen bezitten zoals ijver, trouw, verantwoordelijkheidsgevoel, betrokkenheid bij hun medewerkers en klanten en hart voor de zaak. Als een bedrijf of afdeling goed loopt zijn die eigenschappen goud waard. Maar wanneer een baas geen waardering heeft voor een werknemer en diens talenten, en dit ook duidelijk laat blijken, keren die eigenschappen zich tegen de werknemer. Zeker wanneer deze niet assertief is en de zaak te lang op z?n beloop laat. Iemand die weinig gemotiveerd is voor zijn werk en er de kantjes vanaf loopt, krijgt niet zo gauw last van bazenstress. Iemand die lijdt aan bazenstress is dus gedeeltelijk het slachtoffer van zijn eigen goede eigenschappen.

De bazen achter de bazenstress
Veel leidinggevenden hebben weinig benul van de kwalijke gevolgen die hun gedrag op medewerkers kan hebben. Bazenstress is dan ook een grote productivity-killer. De natuurlijke beschermingsreactie tegen een vervelende baas is het nemen van afstand. Motivatie, initiatief en creativiteit nemen snel af. Tegelijkertijd daalt de productiviteit., maar dit heeft niets te maken met de kwaliteit van het betreffende personeel. Volgens Van Meer zijn de bazen die bazenstress veroorzaken onder te verdelen in vier categorieën:
Onberekenbare bazen
De onberekenbare baas is een wispelturige en onberekenbare persoon die zijn personeel steeds in onzekerheid laat. Hij kan plotseling moeilijk doen over dingen die voorheen nauwelijks een probleem waren. Wat eens zijn volle aandacht heeft lijkt het volgende moment van generlei waarde. Werknemers vinden het moeilijk om te anticiperen op zijn handelen en in te spelen op zijn wensen.

Sociaal gehandicapte baas
De sociaal gehandicapte baas is meestal iemand die op kundigheid is opgeklommen, maar een probleem heeft met de omgang met mensen. Hij (of zij) stelt soms te hoge eisen aan zijn medewerkers en heeft weinig oog voor wensen en signalen van zijn medewerkers. Het op een heldere en motiverende wijze overbrengen van zijn wensen gaat hem maar moeilijk af.

Bemoeizuchtige baas
Het vermogen tot delegeren of het overdragen van verantwoordelijkheden aan medewerkers is een talent dat iedere baas dient te hebben. Het is van belang omdat het medewerkers een gevoel van eigenwaarde en persoonlijke bevrediging in het werk schenkt De bemoeizuchtige baas ontbeert dit talent. Hij besteedt met moeite werk uit en blijft over de schouder van zijn medewerkers meekijken en aanwijzingen geven.

Ontevreden baas
Een ontevreden baas is iemand die moeite heeft met het geven van complimenten. Hij stelt hoge eisen aan zijn medewerkers en is over de resultaten nooit tevreden. Zelfs bij positieve resultaten zal hij eerder laten blijken dat er beter gescoord had kunnen worden dan de medewerkers te complimenteren met het resultaat.

 

Wat moet u doen als u last heeft van bazenstress?
Als u last heeft van bazenstress is het belangrijk is dat u de situatie realistisch onder ogen ziet. U doet er goed aan veel te praten met vrienden en collega?s en zich duidelijk de vraag te stellen of er zicht is op verbetering. Welke concrete acties kunt u ondernemen om de situatie te verbeteren? Hoe lang kunt u het nog volhouden? Wilt u het nog wel volhouden? In veel gevallen is een andere baan (en dus een andere baas) de beste oplossing. Dat is niet altijd makkelijk of mogelijk. In veel gevallen is deze keuze ook buitengewoon onrechtvaardig. Bazenstress overkomt vaak mensen die jarenlang naar volle tevredenheid in een leuke baan hebben gewerkt, maar ineens te maken krijgen met een nieuwe baas met wie ze niet door één deur kunnen.

 

 

Wil je nog meer weten over stress???

Hier heb ik nog de stress.pagina.nl voor je.

Omhoog