Kapitein Rob - Pieter J. Kuhn

Communities

ZeelandNet

Kapitein Rob - Pieter J. Kuhn

244.462 bezoekers 11 leden Log in

403.001 Dagblad Het Parool


de geschiedenis

Tijdens de bezetting

 De geschiedenis van Stichting Het Parool begint in Amsterdam, in het najaar van 1944. De oorlog teistert nog grote delen van ons land, maar de hoop op het einde van de bezetting wordt voelbaar. Dat perspectief vormt de inspiratie initiatieven te nemen die vooruitlopen op een nieuwe toekomst.

 De leiding van de verzetsorganisatie Het Parool neemt zich al in 1943 voor om, na het einde van de bezetting, Het Parool als dagblad voort te zetten. Bij de keuze van de rechtsvorm gaat de voorkeur van de oprichters, S.J. Carmiggelt, F.J. Goedhart, Drs. J. Meijer, Mr. C.H. de Groot, W. van Norden, Mr. J.C.S. Warendorf, en Mr. dr. G.J. van Heuven Goedhart, uit naar een stichting.

Deze wordt beschouwd als de meest geëigende vorm om er de exploitatie van het toekomstige dagblad in te belichamen.1 De geciteerde woorden zijn van (sinds 1953 Drs.) Wim van Norden. Zijn toelichting is duidelijk. Het gedrag van de meeste Nederlandse kranteneigenaren tijdens de bezetting had naar onze mening aangetoond, dat in een vernieuwd Nederland kranten niet meer als louter winstobject behoorden te worden uitgegeven, maar dat zij ondernemingen waren die een maatschappelijke functie vervulden die niet te verenigen was met een uitsluitend commerciële doelstelling.2 Er is nog een reden waarom voor een stichting wordt gekozen. Elke andere rechtsvorm, zo wordt gesteld, kent uiteindelijk eigenaren. Dat begrip botst met het uitgangspunt. De betrokkenen willen wel zeggenschap hebben over het op te richten bedrijf, maar streven geen persoonlijk eigendom na. Het waarom is helder: het is de enige manier om tegenover de medewerkers uit de bezettingstijd de zeggenschap van een centrale leiding moreel te verantwoorden.

Op 8 september 1944 wordt een oprichtingsprotocol ondertekend. De aangezochte notaris durft het niet aan een formele oprichtingsakte te laten passeren, maar zijn kandidaat, de latere notaris J.Th. Dunselman, tekent mee. Een week later, op 14 september, wordt de voorlopige stichtingsakte getekend. Het oprichtingskapitaal van Stichting Het Parool bedraagt éénduizend gulden. Het wordt bij het opmaken van de definitieve akte in 1945 gestort door de oprichters. Dat bedrag van fl.1.000, - prijkt tot op de dag van vandaag op de balans van de Stichting. Met algemene stemmen worden Frans Goedhart tot voorzitter, Wim van Norden tot secretaris en Jan Meijer tot penningmeester gekozen.

Stichting Het Parool is een heuglijk feit, maar voorlopig valt er niets te vieren. Na de bijeenkomsten op 8 en 14 september gaat iedereen weer over tot de orde van de dag. Punt 4 van de notulen van de oprichtingsvergadering verwijst naar de achtergrond van deze beslissing: Besloten wordt in verband met de oorlogsomstandigheden de plaats en het adres van vestiging der Stichting niet aan derden bekend te maken.3

Na de bevrijding

De Stichting trad aanvankelijk rechtstreeks op als uitgever van Het Parool en de daarmee verbonden dagbladen. De onderneming stond onder leiding van Wim van Norden. Hij was als directeur gemachtigd bestuurder van de stichting, maar was daarin ook actief als secretaris en later bovendien als penningmeester.

De tijd leerde echter dat een stichting niet de aangewezen vorm was om een onderneming efficiënt te besturen. Daarom werd in de jaren vijftig besloten het bedrijf in te brengen in een naamloze vennootschap, N.V. Het Parool, waarvan de Stichting alle aandelen bezat. Met als gevolg het beoogde resultaat: meer afstand tussen het stichtingsbestuur en de eigenlijke bedrijfsvoering.

Door de fusie met dagblad de Volkskrant ontstond in 1968 de Perscombinatie. In deze nieuwe vennootschap bezat Stichting Het Parool 60% van de aandelen. Door latere mutaties in de aandelenverhoudingen, onder andere door het opnemen van Trouw (1974) in de combinatie, steeg het aandelenbezit van Stichting Het Parool in de Perscombinatie N.V. tot 89,75%.

Na de overname van boekenuitgeverij Meulenhoff & Co. in 1994 werd de naam van het bedrijf gewijzigd in PCM Uitgevers NV. Als gevolg van de financiering van de overname in 1995 door PCM van de Nederlandse Dagblad Unie liep het aandeel van Stichting Het Parool terug tot 57,3%, zij het met een optie op het later innemen van een positie van 88,2%. Het samengaan met de Volkskrantgroep maakte een einde aan de innige verhouding tussen de Stichting en het bedrijf van het dagblad Het Parool. Er bleef wel een sterke personele band bestaan met de nieuwe onderneming omdat het voorzitterschap van de hoofddirectie van de Perscombinatie berustte bij Van Norden die ook secretaris-penningmeester van de Stichting was. Het gevolg van deze ontwikkeling resulteerde in een afname van de bemoeienissen van de Stichting met het bedrijf, al bleef de Stichting verantwoordelijk voor handhaving van de redactionele identiteit van het dagblad Het Parool. In de periode na 1968 beperkten de activiteiten zich tot enkele bestuursvergaderingen per jaar en bijeenkomsten met het curatorium en de redactieraad van Het Parool.

De financiële positie van de Stichting ontwikkelde zich tot een indrukwekkend niveau, al bezat de Stichting aanvankelijk zelf weinig eigen middelen. De winsten van de onderneming werden vrijwel volledig gereserveerd. De Stichting maakte ook nauwelijks kosten. De leden van het bestuur en het curatorium kregen tot 1987 slechts hun reiskosten terug. Na dat jaar werd een geringe onkostenvergoeding ingesteld. De eer om tijd te besteden aan Stichting Het Parool heeft altijd zwaarder gewogen dan de tegenprestatie.

Naast haar bestuurlijke activiteiten verstrekt de Stichting financiële hulp aan initiatieven die de geest van het verzet 1940-1945 uitdragen. In de laatste decennia kreeg een nieuwe ontwikkeling steeds meer aandacht: een subsidiebeleid voor persprojecten die de democratie bevorderen. In eigen land, maar ook daarbuiten. Medefinanciering van de Sacharow-congressen in Amsterdam en Moskou vormen een spraakmakend voorbeeld uit de lange en nog steeds groeiende lijst. Meer hierover in het hoofdstuk De activiteiten.

In 1999 bestond Stichting Het Parool 55 jaar. Beantwoordt de huidige situatie aan het beeld dat de oprichters in 1944 voor ogen stond? Er is nog slechts een van hen in leven: Drs. W. van Norden, sinds 1987 erevoorzitter van de Stichting. Hij stelt: dat de dagbladpers in ons land een behoorlijke mate van kwaliteit vertoont en dat er een redelijk aantal kwaliteitskranten van diverse pluimages bestaat, is stellig mede teweeggebracht door de activiteiten van Stichting Het Parool en van de met haar verbonden onderneming. De Stichting is een echte non-profitorganisatie gebleven, die de opbrengst van haar vermogen aanwendt ter bevordering van democratische media. Ook buiten het eigen land. Daarbij is de Stichting zelf volstrekt vrij van invloed van politieke of economische machtsgroeperingen en van de overheid. Vanuit dit gezichtspunt bezien zijn de kranten die PCM Uitgevers uitgeeft, werkelijk redactioneel onafhankelijk, al stelt de marktstructuur aan deze media commerciële eisen ter verzekering van de continuïteit. Dit is het resultaat van een halve eeuw doelbewust beleid, dat daarom positieve beoordeling verdient. Of het bij ander beleid nog veel mooier had kunnen zijn, is een onderwerp voor academische cafégesprekken.

noten

1 2 Drs. W. van Norden, De Stichting Het Parool, Ontstaan, doel, activiteiten (1995) in archief drs. W. van Norden

3 Madelon de Keizer, Het Parool 1940-1945, Verzetsblad in Oorlogstijd (Amsterdam 1991)

Zie ook: het online oorlogsarchief van Het Paroolhttp://www.hetillegaleparool.nl/

Bericht van 13 november 2002 in Het Parool

Parool kan door, Amsterdam houdt zijn krant

(Van onze redactie economie)

AMSTERDAM - Drs. Wim van Norden, de enige nog levende oprichter van Het Parool en erevoorzitter van de Stichting Het Parool, toonde zich vanmorgen bijzonder opgelucht over de uitkomst.

''Gegeven de omstandigheid dat er zoveel obstakels waren om Het Parool voort te zetten, feliciteer ik de stad Amsterdam en de krant met het resultaat van de pogingen om een nieuwe toekomst voor de krant te verzekeren,'' zei Van Norden.

Ook Milly van Stiphout, voorzitter van het stichtingsbestuur, is zeer ingenomen met het resultaat. ''Wij zijn erg blij dat De Persgroep deelneemt. Die onderneming heeft grote ervaring met het uitgeven van kranten en de wijze waarop zij De Morgen heeft gered, geeft ons veel vertrouwen.''

Het stichtingsbestuur heeft met Theo Bouwman, de nieuwe bestuursvoorzitter van PCM Uitgevers, intensief onderhandeld over de 'afkoopsom' die PCM begin oktober voor Het Parool eiste. Er is daarover een akkoord bereikt, maar over de inhoud ervan laten beide partijen zich niet uit. ''Dat is voor de geschiedenisboeken,'' zegt Van Stiphout. ''Laten we vooral blij zijn. Het Parool kan door, Amsterdam houdt zijn krant.''

Wel wil zij kwijt dat de onderhandelingen met Bouwman 'heel prettig en zakelijk' zijn verlopen. ''Er bestaan geen rancunes meer, we zijn met een schone lei begonnen.''

De Stichting Het Parool is grootaandeelhouder van PCM. Met het oog op de verzelfstandiging van de krant zal de stichting zich opsplitsen. De Stichting Het Parool blijft grootaandeelhouder van PCM. Er komt een tweede stichting, Stichting Het Nieuwe Parool, voor de krant.

Twee leden van het huidige stichtingsbestuur, Milly van Stiphout zelf en Ed van Thijn, voormalig burgemeester van Amsterdam, hebben hun voorkeur ervoor uitgesproken met de nieuwe stichting mee te gaan.

 

 

 

 

 

© Het Parool, 13-11-2002

 

Omhoog